Türkiye'nin kuzeybatısında yer alan Çanakkale, Avrupa ve Asya kıtalarını birbirine bağlayan ve kendi adını taşıyan boğazın iki yanına kurulmuştur. Benzersiz coğrafyası nedeniyle yörede yaşayan topluluklara üstünlük sağlamış, stratejik konumu nedeniyle göç ve istila hareketlerinin hedefi olmuştur. Tarihe damga vuran şehrin, zengin bir tarihi geçmişi ve kültür mozaiği vardır. Her köşesi tarihle şehirde türkülere konu olmuş bir yapı, Çanakkale’de Aynalı Çarşı hakkında bilmeniz gerekenleri ise sizler için yazdık.
Aynalı Çarşı
Çanakkale savaşlarında bir asker türküsüne de konu olan ünlü Aynalı Çarşı, Çanakkale’ye gelenlerin ziyaret etmek istedikleri mekânların başında gelmektedir. Çarşı, 1889 yılında şehrin ileri gelenlerinden Eliyau Hallio tarafından yaptırılmıştır. Kapı üzerinde yer alan kitabede, kitabesinin üzerinde Osmanlıca ve İbranice, “Adaletliği ile tanınan Sultan İkinci Abdülhamit efendimiz hazretlerinin lütuf ve sahip çıkmalarıyla, kendine bağlı, Musevi uyruğundan Eliyau Hallio kullarının çabalarıyla yaptırılmış ve gönülde yer tutacak çarşıdır. Yıl Hicri Muharrem 1307.” yazmaktadır. Asıl adı Passage Hallio olan çarşının Aynalı Çarşı olarak anılmasında çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, eskiden çarşı içinde atlar için çeşitli koşum ve süs eşyası yapılmaktaymış, ayna adı verilen at gözlüklerinden dolayı bu isim ile anıldığı yönünde. Diğeri ise kapısında ve girişte karşılıklı yer alan aynalar nedeniyle. Çanakkale Gelibolu Savaşı sırasında bombalanan ve yangınlarla yıkıntı haline gelen çarşı, Çanakkale’yi işgal eden İngilizler tarafından 3 yıl boyunca ahır olarak kullanılmıştır. İşgalin ardından tapu kayıtlarında bedesten olarak kayıtlı alan, 1921 yılında onarılarak yeniden dükkânlar yaptırılmıştır. Çarşı iki katlı olup dışarısında dükkânlar bulunmaktadır. Kemerli kapısı kırmızı taştan yapılmıştır ve kemerin kilit taşı, çiçek desenleriyle kabartma yapılmıştır. Çarşının kapısı ve kemeri günümüze kadar bozulmadan gelebilmiştir. Tahrip olan diğer yerlerin yenileme çalışmaları 2007 yılında tamamlanmış ve Çanakkale’ye özgü hediyelik eşya satan dükkânların yer aldığı ve şehre gelen turistlerin yoğun ilgi gösterdiği alışveriş merkezi haline getirilmiştir.
Çanakkale Türküsü
Çanakkale türküsü, askerler Çanakkale Savaşı’na hazırlanırken söylenen sözler yazılarak söylenmiş bir asker türküsüdür. Türkünün asıl kaynağı araştırmalar sonrasında tam olarak bulunamasa da en yaygın kanı, Kastamonu yöresinden İhsan Ozanoğlu’nun, Verencik köyünden Rüveyde Kadın’dan alıp derlediği yönündedir. Çanakkale Savaşı bittikten uzun yıllar geçmesine rağmen bu türkü günümüzde her yörede söylenmektedir.
Çanakkale İçinde Aynalı Çarşı Türküsü Sözleri
Çanakkale içinde aynalı çarşı
Ana ben gidiyom düşmana karşı
Of gençliğim eyvah
Çanakkale içinde bir uzun selvi
Kimimiz nişanlı kimimiz evli
Of gençliğim eyvah
Çanakkale üstünü duman bürüdü
On üçüncü fırka harbe yürüdü
Of gençliğim eyvah
Çanakkale içinde toplar kuruldu
Vay bizim uşaklar orda vuruldu
Of gençliğim eyvah
Çanakkale içinde bir dolu testi
Analar babalar umudu kesti
Of gençliğim eyvah
